
Donderdagochtend laat de afdeling ICT in het werkoverleg zien wat de nieuwe AI-assistent kan. Verslagen samenvatten, conceptmails schrijven, klantvragen sorteren. Het gaat snel en het ziet er goed uit. Er wordt geknikt, iemand maakt een grapje en het overleg loopt uit.
Om half twaalf loopt een ervaren medewerker even bij je binnen. Ze vraagt niets over de tool. Ze vraagt of het klopt dat haar functie volgend jaar "anders wordt ingericht". Dat had ze gehoord.
Niemand had dat gezegd. Wel had iedereen het gedacht.
Het onderzoek Hopes and Fears 2026 van PwC, waarvoor bijna 1.300 Nederlandse werknemers zijn ondervraagd, laat een opvallend beeld zien. 54 procent gebruikte het afgelopen jaar AI op het werk, tegen 44 procent een jaar eerder. Tegelijk is maar een derde van de Nederlandse werknemers positief over wat AI met hun werk doet.
Gebruik en vertrouwen lopen dus niet gelijk op. Mensen werken met de tool en vragen zich ondertussen af wat die tool met hen gaat doen.
Dat verschil staat in geen enkel dashboard. Je hoort het in de gang, na het overleg, als de deur dicht is.
Wie bang is voor AI, is zelden bang voor de software zelf. De zorg gaat over vakmanschap waar je jaren aan hebt gebouwd. Over werk waar je trots op bent en dat ineens in een paar seconden klaar lijkt. Over de vraag of jouw ervaring straks nog telt.
Dat maakt het lastig om hardop te zeggen. "Ik ben bang dat ik overbodig word" klinkt in een team dat net enthousiast is over tijdwinst al snel als zwakte, of als verzet tegen vooruitgang. Dus zegt bijna niemand het.
Wat overblijft, is gedrag dat je wel ziet. Iemand die opvallend kritisch is op elke nieuwe tool. Iemand die in overleggen stil wordt. Iemand die harder werkt dan ooit, alsof ze moet bewijzen dat ze nodig is.
Zolang de zorg onder de oppervlakte blijft, betaal je er toch voor. Energie die naar piekeren gaat, gaat niet naar het werk. Geruchten vullen het gat dat uitleg laat liggen. En de mensen met de meeste ervaring, precies degenen die het best kunnen zien of een AI-antwoord klopt, haken in stilte af.
In onze trainingen zien we dat het uitspreken zelf al veel doet. Zodra één deelnemer zegt dat ze er 's avonds van wakker ligt, volgen er meer. De opluchting is bijna altijd groter dan de schrik. Niemand blijkt de enige.
Dat moment krijgt in een gewoon werkoverleg zelden een kans. Daar gaat het over licenties, planning en wie welke tool mag gebruiken. Hoe mensen die verandering beleven, blijft liggen.
Je hoeft geen antwoord te hebben op de vraag hoe het werk er over vijf jaar uitziet. Dat weet niemand. Je kunt de vraag wel bespreekbaar maken. Stel dat je in het volgende overleg tien minuten vrijmaakt voor één eenvoudige vraag: wat merk jij van AI in je werk, en wat houdt je daarbij bezig?
Begin bij jezelf. Vertel wat jij spannend vindt of nog niet weet. Een leidinggevende die zegt "ik weet het ook niet precies" geeft meer rust dan iemand die alles onder controle lijkt te hebben.
Maak het daarna concreet. Welke taken nemen tools nu al over? Welke veranderen? En wat blijft mensenwerk, omdat het oordeel, contact of ervaring vraagt? Het beeld dat dan ontstaat, is bijna altijd genuanceerder dan de krantenkop. Een vage dreiging wordt een lijst taken waar je samen naar kunt kijken.
Praten alleen is niet genoeg. Wie zijn zorg heeft uitgesproken, wil daarna weten wat hij zelf kan doen. Daar zit een tweede knelpunt. In hetzelfde onderzoek van PwC zegt minder dan de helft van de Nederlandse werknemers voldoende toegang te hebben tot leer- en ontwikkelmogelijkheden. Wie niet weet waar hij kan bijleren, blijft hangen in afwachten.
Help medewerkers daarom om de zorg om te zetten in stappen. Wat kan ik niet sturen en wat wel? Wat voeg ik toe dat een tool niet kan? Welke vaardigheid wil ik dit kwartaal versterken, en wie kijkt met me mee? In de training Blijf ik nodig? Koers houden als AI je werk verandert werken deelnemers precies die vragen uit, tot een koersplan met drie concrete stappen.
Een medewerker met een plan stelt andere vragen dan een medewerker met alleen een zorg.
AI gaat de komende jaren nog veel werk veranderen. Elke nieuwe tool, elke update en elk bericht over banen roept de vraag opnieuw op. Negeren helpt niet, hij komt gewoon terug.
Teams die hem hardop durven te stellen, hebben een voorsprong. Ze delen eerder wat ze merken en bedenken samen hoe ze het werk inrichten. Zo wordt AI iets wat je met elkaar vormgeeft, in plaats van iets wat je overkomt.
De medewerker die om half twaalf bij je binnenliep, had het meeste lef van iedereen in dat overleg. De vraag is of zo'n vraag in jouw team ook aan tafel gesteld kan worden.